Lời đồn về đồ cũ người khác cho: gương cũ, giường cũ, quần áo người đã khuất

Mục “Lời đồn quen thuộc” đã kể lại lời đồn về gương chiếu cửa, tiền bạc, giấc ngủ, chim vào nhà, đồ trong bếp. Bài này gom một nhóm lời đồn khác mà ai cũng gặp khi chuyển nhà, dọn nhà, nhận đồ từ người thân: đồ cũ của người khác.

Những lời đồn quen tai

• Đừng nhận gương cũ của người khác, vì gương “giữ bóng” người cũ.
• Đừng nằm giường cũ, nhất là giường của người đã mất hay người ốm lâu.
• Đừng mặc quần áo của người đã khuất, phải đốt hoặc cho đi xa.
• Đừng mua đồ cổ ngoài chợ vì có thể “mang vong” theo.
• Đừng nhặt đồ người ta bỏ ngoài đường, nhất là gối, ảnh, đồ thờ.
• Đừng mang đồ hỏng vào nhà mới.

Kể ra thì nghe khá rợn. Nhưng khi nhìn kỹ, gần như lời đồn nào cũng có một phần rất đời thường nằm bên dưới.

Gương cũ: phần thật là lớp tráng bạc

Gương cũ, nhất là gương lâu năm, hay bị bong, ố lớp tráng phía sau, nhìn vào thấy những đốm đen, vệt mờ. Nhìn mình trong một tấm gương loang lổ thì cảm giác không vui là có thật. Gương cũ khung nặng còn hay có móc treo đã rỉ, dây treo đã mục. Gương to vận chuyển qua tay nhiều người dễ có vết nứt ngầm, vỡ bất ngờ. Phần “giữ bóng người cũ” thì để cho chuyện kể; phần lớp tráng và móc treo thì kiểm được.

Giường cũ, nệm cũ: phần thật là rệp và mạt

Đây là lời đồn có phần thực tế rõ nhất. Giường gỗ cũ, nệm cũ có thể mang theo:

• Rệp giường: trốn trong khe gỗ, đường may nệm, rất khó diệt khi đã vào nhà.
• Mạt bụi, nấm mốc trong nệm dùng lâu năm, không tốt cho người dị ứng.
• Mọt gỗ trong giường gỗ cũ, có thể lan sang đồ gỗ khác.

Nhận giường cũ thì kiểm kỹ khe gỗ, đường may (tìm chấm đen nhỏ, vỏ xác, vết máu nhỏ), lau rửa, phơi nắng. Nệm cũ của người lạ thì cân nhắc kỹ.

Quần áo người đã khuất: phần thật là chuyện tình cảm

Lời đồn này chạm vào chỗ nhạy cảm nhất. Phần đời thường không nằm ở vải vóc mà ở người còn sống: có người giữ một chiếc áo của mẹ để nhớ, có người nhìn thấy là đau lòng, có người muốn cho đi để giúp người khác. Mỗi gia đình một nếp, và nếp nào cũng có lý do. Nếu nhà có lời kiêng, cứ theo; nếu không, nên hỏi ý những người thân gần nhất trước khi quyết định cho, giữ hay bỏ. Quần áo người ốm lâu thì giặt sạch theo hướng dẫn của nhân viên y tế nếu bệnh có thể lây.

Đồ cổ ngoài chợ: phần thật là nguồn gốc

Lời đồn “đồ cổ mang vong” có một phần thực tế khá nghiêm túc: nguồn gốc. Đồ cổ trôi nổi có khi là đồ giả cổ, có khi là đồ có nguồn gốc không rõ ràng, có khi là cổ vật thuộc diện có quy định pháp lý về mua bán, sở hữu. Người mua đồ cổ không rõ nguồn có thể gặp rắc rối thật, không phải vì vong mà vì giấy tờ. Hỏi người có chuyên môn về pháp lý cổ vật trước khi mua món đắt.

Còn câu “đồ cổ thì linh hơn” mà người bán hay nói, đó là cách đẩy giá.

🔴 Đồ điện cũ: lời đồn không có, rủi ro lại có

Lạ là không có lời đồn nào về đồ điện cũ, trong khi đây là loại đồ cũ có rủi ro thật nhất:

• Quạt, nồi cơm, ấm siêu tốc, máy sưởi cũ có dây điện chai cứng, nứt vỏ, phích lỏng.
• Pin trong đồ chơi, đèn pin, pin dự phòng cũ có thể phồng, rò.
• Bình nóng lạnh cũ không rõ đã bị rò điện chưa.

Nhận đồ điện cũ thì kiểm dây, kiểm phích, chạy thử khi có người trông, và bỏ ngay nếu có mùi khét, tiếng rè, nóng bất thường.

Nhặt đồ ngoài đường

Lời đồn đừng nhặt gối, ảnh, đồ thờ bỏ ngoài đường có phần rất thật: đồ người ta bỏ đi thường là đồ đã hỏng, bẩn, có côn trùng, hoặc là đồ của tang lễ được bỏ theo phong tục. Không nhặt là lựa chọn an toàn cho cả sức khoẻ lẫn tình cảm của người khác.

Nhận đồ cũ thế nào cho vui vẻ

Đồ cũ của người thân thường mang tình cảm, và nhận đồ cũ là cách sống tiết kiệm, ít rác. Một vài nguyên tắc nhẹ nhàng: kiểm kỹ côn trùng, điện, độ chắc; lau rửa, phơi nắng; nếu trong nhà có người lấn cấn vì lời đồn thì tôn trọng cảm giác đó, có thể làm một nghi thức nhỏ theo nếp nhà. Phần quan trọng là món đồ an toàn và người dùng thấy dễ chịu.

Chuyện đồ cũ trong các nền văn hoá khác

Lời đồn về đồ cũ không chỉ có ở Việt Nam. Nhiều nơi trên thế giới có kiêng kỵ quanh đồ của người đã khuất, quanh gương, quanh đồ mua lại của người lạ. Có nơi lại có nếp ngược hẳn: giữ đồ của ông bà là giữ phúc, truyền đồ qua nhiều đời là niềm tự hào. Hai cách nghĩ trái nhau cùng tồn tại, đôi khi ngay trong một gia đình. Điều đó cho thấy những lời đồn này nói nhiều về cách con người đối diện với mất mát và với người lạ, hơn là nói về bản thân món đồ.

Nói gọn lại

Lời đồn về đồ cũ nghe rợn, nhưng bên dưới là những chuyện rất đời thường: gương bong tráng, giường có rệp, nệm có mạt, đồ cổ không rõ nguồn, và cảm xúc của người còn sống. Đồ điện cũ thì không có lời đồn nào mà lại là thứ đáng kiểm nhất. Cứ kể lời đồn cho vui, nhưng kiểm món đồ cho kỹ.