Mẹo giữ đồ truyền miệng: cái nào giữ được, cái nào làm hỏng nhanh hơn

Trong nhà nào cũng có một kho mẹo giữ đồ được truyền lại: gói bằng báo cũ, bỏ gạo vào hộp cho hút ẩm, đánh bóng bằng kem đánh răng, phơi nắng cho khỏi mốc. Nghe đều hợp lý, và phần lớn đều có gốc thật.

Nhưng một số mẹo lại làm hỏng đồ nhanh hơn để nguyên. Bài này xếp chúng lại cho vui — và cho đỡ tiếc của.

Gói bằng báo cũ

• Gốc thì rất thực dụng: báo sẵn, mềm, chèn tốt và không tốn tiền.
• Chỗ hỏng: mực in dây ra, nhất là với đồ men trắng, đồ vải, đồ nhựa sáng màu.
• Dùng được cho lớp ngoài, còn lớp áp vào món thì nên là giấy trắng hoặc vải.
• Báo ẩm còn tệ hơn — nó giữ ẩm sát bề mặt.
• Kết luận: một nửa đúng, và cái nửa sai thì để lại vết khó sạch.

Bỏ gạo vào hộp cho hút ẩm

1. Gạo có hút ẩm, nên mẹo này không phải bịa.
2. Nhưng nó hút chậm và hút ít, kém xa gói hút ẩm chuyên dụng.
3. Gạo lại là thức ăn — để lâu là dụ mọt và côn trùng vào đúng chỗ mình muốn giữ sạch.
4. Bụi gạo lọt vào khe của đồ điện tử và đồ có chi tiết nhỏ.
5. Kết luận: có lý nhưng có cách tốt hơn, và cách tốt hơn thì rất rẻ.

Phơi nắng cho khỏi mốc

• Đúng với chăn màn, vải, chiếu — nắng và thoáng làm khô, và đó là điều cần.
• Sai với đồ da, đồ gỗ, đồ sơn mài, đồ nhựa: nắng gắt làm nứt, cong, bạc màu.
• Cũng sai với đá màu — một số loại phai khi phơi lâu.
• Cái cần là thoáng khí, không phải nắng gắt — phơi bóng râm thoáng gió là đủ.
• Kết luận: đúng nhóm này, hỏng nhóm kia — nhớ phân nhóm trước khi mang ra sân.

Đánh bóng bằng kem đánh răng

1. Nó có tác dụng vì trong kem có hạt mài — đó cũng chính là vấn đề.
2. Mài thì làm sáng bề mặt, nhưng là sáng nhờ bào đi một lớp rất mỏng.
3. Với đồ mạ, đồ có lớp phủ, đồ đá mềm thì đó là làm hỏng chứ không phải làm sạch.
4. Nhìn nghiêng dưới đèn sau khi chà sẽ thấy xước lăn tăn.
5. Kết luận: tránh, trừ khi món đó vốn là kim loại đặc và bạn chấp nhận mài.

Giấm, chanh, muối để lau

• Có tác dụng thật với cặn vôi và dầu mỡ trong bếp.
• Nhưng chúng có tính axit — không hợp với đá vôi, đá cẩm thạch, kim loại mạ, mặt đá tự nhiên.
• Đã dính thì rửa lại bằng nước sạch ngay, đừng để khô trên bề mặt.
• Muối hạt chà mạnh cũng là mài, cùng vấn đề với kem đánh răng.
• Kết luận: đúng chỗ thì tốt, sai chỗ thì ăn mòn — hỏi chất liệu trước khi lau.

Long não và băng phiến trong tủ

1. Gốc là để chống côn trùng, và nó có tác dụng trong tủ kín.
2. Đổi lại là mùi bám rất lâu vào quần áo, chăn màn, và cả đồ gỗ trong tủ.
3. Nhà có trẻ nhỏ thì phải để ngoài tầm với — đây là chuyện an toàn, đọc kỹ nhãn.
4. Tủ thoáng và đồ khô hẳn giải quyết được phần lớn vấn đề mà không cần mùi.
5. Kết luận: dùng thì dùng ít, và đừng để chung với đồ có mùi cần giữ.

Bọc kín bằng ni lông cho khỏi bụi

• Chắn bụi thì đúng, nhưng nó cũng chắn luôn hơi ẩm bên trong.
• Bọc kín đồ chưa khô hẳn là công thức tạo mốc.
• Vải hoặc giấy thoáng chắn bụi đủ dùng mà vẫn cho thoát ẩm.
• Nếu buộc phải bọc kín thì bỏ kèm gói hút ẩm và kiểm định kỳ.
• Kết luận: sai nhiều hơn đúng ở xứ nóng ẩm.

Vì sao mẹo hỏng vẫn sống lâu

• Tác hại đến chậm — xước lăn tăn, bạc màu, nứt nhỏ đều cần vài năm mới lộ.
• Kết quả tức thì trông rất thuyết phục: vừa chà xong là sáng bóng.
• Người ta nhớ lần thành công và quên lần món hỏng phải bỏ.
• Mẹo được kể lại kèm câu chuyện, mà câu chuyện thì dễ nhớ hơn một lời dặn khô khan.
• Không ai đo đối chứng — không ai giữ hai món giống nhau để so một món có chà, một món không.

Đồ điện tử: nhóm riêng hẳn

1. Ướt thì tắt nguồn và tháo pin nếu tháo được, đừng bật thử xem còn chạy không.
2. Không sấy nóng — nhiệt làm hỏng nhiều thứ hơn nước.
3. Không lắc, không dốc ngược, nước chỉ chạy sâu vào thêm.
4. Để khô thật lâu ở chỗ thoáng, và mang tới thợ nếu là máy đáng tiền.
5. Mẹo hong bằng gạo được nhắc rất nhiều — nó chậm và bụi gạo lọt vào khe, nên đừng coi là cách chữa.

Mấy mẹo đúng mà ít ai làm

1. Lau khô hẳn trước khi cất — đơn giản nhất và hiệu quả nhất.
2. Cất chỗ khô, mát, tối, tránh nhà tắm và gara.
3. Mỗi món một ngăn hoặc túi riêng, đừng để chúng cọ nhau.
4. Kiểm vài tháng một lần — phát hiện sớm thì việc xử lý nhỏ.
5. Ghi nhãn ngoài hộp, khỏi mở hết ra tìm.

Mẹo của thợ và mẹo của nhà

• Thợ có mẹo riêng cho chất liệu họ làm, và mẹo đó thường đúng trong phạm vi đó.
• Đem sang chất liệu khác thì hỏng — mẹo của thợ kim hoàn không dùng cho đồ gỗ.
• Hỏi luôn "mẹo này dùng cho loại nào" khi nghe ai chỉ.
• Mẹo trên mạng thường mất phần phạm vi khi được chép lại.
• Hỏi người bán chính món đó vẫn là cách chắc nhất.

Kể lại cho vui thì kể thế nào

1. Nói rõ đây là mẹo nghe được, không phải điều mình đã kiểm.
2. Kèm phạm vi: dùng cho chất liệu nào, và chỗ nào thì đừng.
3. Đừng khẳng định nguồn gốc nếu chưa tra được.
4. Nghe người khác kể thì hỏi lại một câu, thường họ cũng chỉ nghe lại.
5. Chuyện vui thì kể thoải mái, nhưng đừng để nó thành căn cứ cho việc tốn tiền.

Cách tự kiểm một mẹo mới nghe

• Hỏi mẹo này tác động bằng cơ chế gì — hút ẩm, mài, hoà tan, hay chỉ che.
• Hỏi chất liệu của mình có chịu được cơ chế đó không.
• Thử ở góc khuất trước, chờ một ngày rồi mới làm cả món.
• Mẹo nào không hồi lại được thì đừng thử trên món mình quý.
• Trang này có bài riêng về mẹo vặt truyền miệng — cái nào có lý, đọc kèm.

Ba việc không có mẹo nào thay được

• Chuyện sức khoẻ thì đi khám.
• Hỏng hóc về điện, gas, nứt, dột — sửa ngay.
• Hạn giấy tờ, hợp đồng thì theo hạn.

Ba dòng trên lặp ở nhiều bài trong mục này, và lặp là cố ý.